RUNENSTEEN van Istabi

Vroege runeninscripties die werden gebruikt voor voorspellingen.

Blekinge, Zweden 550-790

Runensteen zijn geheime codes. De vroegste Germaanse stammen gebruikten runen om hun magische krachten te vergroten of om de goden op te roepen. Later werden ze overgenomen door de Vikingen en de woeste Scandinavische krijgers of ‘berserkers’ grafeerden runen in hun zwaarden voor ze ten strijde trokken. Ze dachten dat de taal van de goden hen onoverwinnelijk maakte. Runen werden ook vaak in grote staande stenen gekrast om reizigers te waarschuwen voor de macht van een bepaalde plek. Veel mensen brachten runen als beschermende talismannen aan op persoonlijke voorwerpen, zoals kammen, kisten en sieraden maar ook op hun huizen. Op veel staande stenen die in Noord-Europa worden aangetroffen staan magische runenraadsels, liefdespreuken en bezweringen om het kwaad af te wenden of reizigers de weg te wijzen. De oudste overgebleven Deense runensteen staat bekend als de Runensteen van Istaby. Hij is gevonden in Blekinge dat nu deel is van Zweden.

Symbolische betekenis van runentekens
Symbolische betekenis van runensteen

Volgens de Romeinse historicus Tacitus hechten de Germaanse rassen veel belang aan lootjes trekken om de toekomst voor te spellen. Hij meldde hoe ze takken van notenbomen afzaagden en in stroken sneden. De stroken werden voorzien van verschillende tekens en willekeurig op een witte doek gegooid. De priester of waarzegger bad tot de goden, keek op naar de hemel en pakte één voor één strook tot hij er drie had. Vervolgens interpreteerde hij de tekens die erop stonden. Het feit dat elke rune een betekenisvolle naam had, bevestigd dat ze een magische betekenis hadden voordat ze werden gebruikt als alfabet om berichten door te geven.

Dit twaalfse eeuwse wandtapijt uit de Skogkerk, in het Zweedse Halsingland, toont de drie belangrijkste Scandinavische goden, Odin, Thor en Freyr. Die worden gesymboliseerd in de runen.
Twaalfde eeuwse wandtapijt

De vierentwintig symbolische runen worden in drie groepen verdeeld en aan elke groep worden speciale krachten toegeschreven. Elke groep was vernoemd naar een Scandinavisch god: Freyr, Heimdall en Tyr. Freyr was de godin van vruchtbaarheid, Heimdall de hoeder van de goden en Tyr de god van oorlog. In de Scandinavisce legende vastte de krijger god Odin, die kennis en begrip over leven en dood nastreefde, zonder enige vorm van eten of drinken. Hij ging negen dagen en nachten ondersteboven aan Yggdrasil, de boom van kennis, en verwierf door deze ervaring kennis van de runen.

Toen verspreiden de runen zich over de wereld. De runen die nu algemeen worden gebruikt, zijn afkomstig van het oudere Futhark. Dit runenalfabet werd gevormd door de symbolen die het meest werden gebruikt in Noord-Europa. De namen van de runen zouden hun oorsprong vinden in de Proto-Indo-Europese taal, de werd ontwikkeld onder de stammen uit de steppen van Oost-Europa, op de grens met het Indiase subcontinent. Deze runen worden nog steeds gebruikt als populaire vorm van waarzeggerij. Vaak worden ze in een klein zakje gestopt en in een cirkel geworpen, of soms wordt een bepaald aantal één voor één uit het zakje gehaald en op een bepaalde manier neergelegd als een orakel voor zelfontwikkeling.