ATOMEN kleinste deeltje van een chemisch element

Atomen zijn de belangrijkste bouwstenen van de materie. Alles, zowel materie als chemische stoffen, van speldenknop tot ster bestaat uit atomen.

De atomen verbinden zich tot moleculen. Atomen en moleculen kunnen zich van elkaar losmaken en nieuwe verbinding vormen. Dat heet chemische bindingen. Materie komt in drie toestanden voor: vaste stoffen, vloeistoffen en gassen. Grote dingen zijn opgebouwd uit kleinere. Een blokhut bijvoorbeeld is gemaakt van een heleboel houtblokken. Een houtblok bestaat uit duizenden kleine houtvezeltjes. Een houtvezel bestaat weer uit nog kleinere houtvezels. Een houtvezel bestaat weer uit nog kleinere vezeltjes van een stof die lignine genoemd wordt. En lignine bestaat uit een verzameling piepkleine atomen. Soms staan atomen op zichzelf. Op andere momenten vormen ze samen met andere atomen een atoomverbinding, molecuul genaamd. Deze moleculen worden vaak afgebeeld in de vorm van een model van ‘bollen en staafjes’. Alles op deze wereld, ook de aarde zelf, bestaat uit atomen. Net als alles buiten de aarde. De ruimte is niet volstrekt leeg. Er zweven kleine stofdeeltjes en gassen rond die opgebouwd zijn uit atomen. En ook objecten in de ruimte als planeten, sterren en kometen bestaan uit atomen, net als onze eigen satellieten, raketten en ruimteveren. Het grootste deel van de materie of stof in de ruimte zit in sterren, zoals de zon. Het belangrijkste chemische element in sterren heet waterstof. Waterstof is dan ook de stof die het meest voorkomt in de kosmos. 93 van de 100 atomen in het heelal zijn waterstofatomen en slechts 7 atomen van andere elementen.

Wist je dit ?

John Dalton (1766-1844) was een natuurkundeleraar die heel nauwkeurig weerverslagen bijhield. Volgens hem bestond elk chemisch element uit kleine deeltjes, atomen, die identiek waren aan elkaar maar verschilden van de atomen van andere elementen. Hij voorzag zo’n 30 chemische elementen van een naam en symbool. Hij zag atomen als massieve bollen, een soort metalen kogeltjes, die onverwoestbaar waren. Tegenwoordig weten we dat enkele stoffen waarvan Dalton dacht dat het elementen waren, een combinatie van meerdere elementen zijn, ofwel chemische verbindingen.