Profetie van Daniel over de komst van de Messias
Profetie van Daniel over de komst van de Messias

Profetie van Daniel over de komst van de Messias

De bekendste bijbelse profetie is die over de komst van de Messias, een persoon met een speciale missie van de Heer.

De Messias was een toekomstige koning, die geboren zou worden uit het huis van David, gezonden door God om Israël te verlossen uit zijn knevels en een nieuw gouden tijdperk in te luiden. Om de hellenisering van Israël te stimuleren verbood Antiochus, een koning uit de Griekse dynastie van de Seleuciden, alle joodse godsdienstige ceremonieën en veroorzaakte daardoor de opstand der Makkabeeërs halverwege de tweede eeuw voor Chr. Geconfronteerd met de onderdrukking van alles waarin zij geloofden, begonnen de joden wraakzuchtig te dromen van een strijder-verlosser, die niet alleen hun vijanden zou verslaan, maar ook het proces op gang zou brengen waarmee de rechtvaardigen uiteindelijk de aarde zouden beheersen.

Peter Paul Rubens. Daniël in de leeuwenkuil.
Peter Paul Rubens. Daniël in de leeuwenkuil.

De nieuwe visie vond haar meest volledige expressie in het bijbelboek Daniël, dat naar men aanneemt ten tijde van de opstand der Makkabeeërs is geschreven. De profeet zag in een droom vier symbolische beesten, die stonden voor de vier buitenlandse machten, waaronder de Babyloniërs en de Perzen, die over Israël hadden geregeerd. In het visoen van Daniël werd de vierde macht, de dynastie van de Seleuciden, verslagen door een goddelijke afgezant, de Zoon des mensen, die als vertegenwoordiger van de Heer zou komen om een koninkrijk op aarde te vestigen dat alle landen en alle volkeren omvatte. De Makkabeeërs slaagden er weliswaar in de godsdienstvrijheid voor de joden te herstellen en uiteindelijk een eigen dynastie op de troon te brengen, maar de Zoon des mensen verscheen niet. De grote messianistische droom moest worden overgelaten aan volgende generaties.

‘En zie, met de wolken des hemels kwam iemand gelijk een mensenzoon; hij begaf zich tot den oude van dagen, en men leidde hem voor dezen: en hem werd heerschappij gegeven en eer en koninklijke macht, en alle volken en natiën en talen dienden hem.
Zijn heerschappij is een eeuwige heerschappij, die niet zal vergaan.”

Profetie van Daniel

De geboorte van de beloofde Messias.

De verwachtingen over goddelijk ingrijpen rezen weer na de Romeinse annexatie van Palestina in 63 voor Chr. De joden zuchtten opnieuw onder het juk van een vreemde heerschappij: de goddelijke verzekering dat zij boven alle volken waren uitverkoren leek opnieuw moeilijk te geloven. In deze sfeer van onderdrukte nationalistische aspiraties werd Jezus geboren. Al vroeg tijdens zijn prediking besloten zijn volgelingen, de discipelen, dat Jezus inderdaad de beloofde Messias was en gaven hem de titel van Christos, Christus, het Griekse equivalent van de Hebreeuwse term. Theologen verschillen nog steeds van mening over de vraag in hoeverre Jezus zelf die speculaties aanmoedigde, al is Mattheüs 16 daarover ondubbelzinnig. Daar openbaart Jezus zich duidelijk als de Zoon des mensen die in de protetie van Daniël wordt genoemd.

Jezus Christus met zijn discipelen
Jezus Christus met zijn discipelen

Maar nog opmerkelijker is dat hij zijn discipelen het volgende meedeelt: ‘Er zijn sommigen onder degenen die hier staan, die de dood voorzeker niet zullen smaken, voordat zij de Zoon des mensen hebben zien komen in zijn koninklijke waardigheid.” De woorden van Jezus leken een belofte in te houden dat het einde der tijden’ nabij was en de eerste christenen interpreteerden de uitspraak ook in die zin. Zijn vijanden vatten de profetie eveneens zo op: de belangrijkste beschuldiging die de joodse hogepriester Kajafas tegen Jezus uitte na diens arrestatie was dat hij claimde de Christus, de Messias, te zijn.

Pontius Pilatus, de Romeinse gouverneur van Judea die Jezus ter dood veroordeelde, vroeg de beschuldigde of hij inderdaad de beloofde koning der joden was.
Rond de tijd van Jezus’ dood, ongeveer 3o na Chr. en vele jaren daarna, bleven sommige christelijke gelovigen een spoedige wederkomst verwachten, die een einde zou maken aan alle onderdrukking en onrecht. Slechts heel geleidelijk leerden de eerste christenen de woorden van Jezus op te vatten in een spirituele zin: zij begonnen de verspreiding van het christelijk geloof te zien als de vervulling van het eerste deel van zijn missie, terwijl zijn triomfantelijke terugkeer werd uitgesteld tot een niet nader gespecificeerd moment in de toekomst.
Intussen bleven de joden die niet in de christelijke leerstellingen geloofden wachten op de komst van een eigen Messias.