Leonardo da Vinci

De term ‘renaissancemens’ zou speciaal voor Leonardo da Vinci bedacht kunnen zijn

Leonardo da Vinci 1452-1519

Het is misschien enigszins verrassend om Leonardo da Vinci aan te treffen in een boek over wetenschappers die de wereld hebben veranderd, aangezien het grootste deel van zijn werk niet is gepubliceerd en in de vergetelheid is geraakt. Hij had echter briljante wetenschappelijke ideeën en het ligt vooral aan het tijdperk waarin hij leefde dat hij de wereld niet daadwerkelijk heeft veranderd. Zijn ideeën voor uitvindingen gingen het bevattingsvermogen van zijn tijdgenoten ver te boven en waren ook niet te realiseren met de technologie van zijn tijd. Als Leonardo da Vinci had geleefd in de tijd van Edison en had kunnen beschikken over de 19de-eeuwse technologie, kunnen we slechts gissen hoeveel hij zou hebben bereikt, misschien meer dan Edison zelf. Ook in zijn eigen tijd echter heeft Da Vinci veel tot stand gebracht.

Echte renaissanceman

Leonardo da Vinci is vooral bekend als de renaissancekunstenaar die meesterwerken vervaardigde als Het Laatste Avondmaal (1495-1497) en de Mona Lisa (1503-1506), maar bij besteedde ook veel tijd aan wetenschappelijk onderzoek, wat vaak ten koste ging van zijn terrein. Hij deed onderzoek op elk mogelijk terrein, waaronder astronomie, geografie, paleontologie, geologie, plantkunde, dierkunde, hydrodynamica, optica, aërodynamica en anatomie. Vooral in deze laatste discipline was hij actief. Hij ontleedde bijvoorbeeld verscheidene menselijke lichamen, die hij gestolen had, en maakte op basis daarvan gedetailleerde anatomische tekeningen. De belangrijkste bijdrage van Leonardo da Vinci aan de wetenschap was echter misschien wel zijn onderzoeksmethode. Na duizend jaren van bijgeloof introduceerde hij een rationele, systematische aanpak van de natuurwetenschap. Allereerst stelde hij zichzelf directe wetenschappelijke vragen, zoals ‘Hoe vliegt een vogel?: Daarna observeerde hij zijn onderwerp in zijn natuurlijke omgeving, maakte aantekeningen van het gedrag van het onderwerp, herhaalde de waarneming keer op keer, waarna hij schetsen maakte en uiteindelijk zijn conclusie trok.

Aërodynamica

In veel gevallen kon hij het resultaat van zijn onderzoek meteen gebruiken voor een nuttige uitvinding. Zijn studie van de aërodynamica bijvoorbeeld leidde ertoe dat hij schetsen maakte van een aantal vliegmachines, – die in principe hadden kunnen vliegen – waaronder een primitieve helikopter, vijfhonderd jaar voor die werkelijk werd uitgevonden! Hij besefte zelfs dat een vliegmachine een intrekbaar landingsgestel moest hebben ter verbetering van de aërodynamica wanneer het in de lucht is. In 1485 ontwierp hij een parachute, driehonderd jaar voor die werkelijkheid werd, en berekende hij de noodzakelijke omvang van het materiaal om een voorwerp zo zwaar als een mens veilig aan de grond te brengen. Dankzij zijn voortreffelijke inzicht in hefbomen en takels kon hij ook fietsen en hijskranen ontwerpen.

Hydrodynamica

Leonardo da Vinci bestudeerde ook de hydrodynamica, waarna hij eeuwen voor de Industriële Revolutie talloze schetsen maakte van waterraderen en waterkrachtmachines. Verder maakte hij ook schetsen van vochtigheidsmeters en primitieve duikpakken, vaak met lange snorkels voor de zuurstofvoorziening.

Militaire uitvindingen

Toen hij van 1482 tot 1499 voor de hertog van Milaan werkte, ontwierp Leonardo da Vinci allerlei wapentuig, zoals katapulten en projectielen. Ook op dit terrein echter kon hij slechts schetsen ontwerpen die hun tijd ver vooruit waren, zoals handgranaten, mortieren, machinegeweren, een primitieve tank en zelfs een onderzeeër!

De invloed van Leonardo da Vinci

Als er een boek was over wetenschappers die de wereld ‘veranderd hadden kunnen hebben’, zou Leonardo da Vinci bovenaan staan. Al zijn vele van de ontwerpen van zijn wereldveranderende creaties nooit gepubliceerd, toch markeert zijn methodische benadering van de natuurwetenschap een overgang van de Middeleeuwen naar de moderne tijd. Om door de hertog van Milaan in dienst genomen te kunnen worden, schreef hij hem dat dit zijn specialismen waren: de bouw van bruggen en de aanleg van irrigatiekanalen, het ontwerpen van wapens, architectuur, schilderkunst, beeldhouwkunst. Leonardo da Vinci is bovendien de eerste die op het idee kwam van een fiets als vervoermiddel!

1469 Leonardo da Vinci leerling in het atelier van Verrocchio in Florence’. 1482 Werkt voor de hertog van Milaan. 1502 Keert terug naar Florence om als genieofficier en architect te werken voor Cesare Borgia. 1516 Reist naar Frankrijk op uitnodiging van Frans I. 1519 Sterft in Clos-Luce, bij Amboise, Frankrijk.