HARMONICUS MUNDI weerspiegeling van de hemelse geluiden

Duitsland ca. 1599

Een theorie van het universum gebaseerd op muzikale of geometrische harmonie.

Rond 1599 wilde de Duitse astronoom en astroloog Johannes Kepler een werk publiceren dat inging op zijn nieuw theorieën over elliptische banen aan de hand van het systeem van Nicolaas Copernicus in andere woorden, het dubieuze en ketterse (in die tijd) model dat de aarde en andere planeten rond de zon draaiden, Kepler wist dat zijn nieuwe theorieën over hemels-harmonische verbanden zouden kunnen leiden tot achterdocht en verontwaardiging van wetenschappers die de katholieke kerk volgden. Hoewel ze heel anders waren dan de mystieke harmonie van Pythagoras, stelden zijn geometrisch ondersteunde muzikale verhoudingen Kepler in staat om muzikale consonantie in verband te brengen met de hoeksnelheid van de planeten. Zijn model gaf ook weldoordacht bewijs voor God als een groot geometrisch ontwerper.

Pythagoras had gesteld dat de zon, de maan en de planeten allemaal hun eigen unieke vibratie voortbrengen op basis van hun omloopbaan, en dat God niet verantwoordelijk was voor deze schepping. Hij stelde ook dat de kwaliteit van leven op aarde een weerspiegeling is van de hemelse geluiden die fysiek waarneembaar zijn voor het menselijk oor, en dat de kwaliteit van leven dus niet werd bepaald door Gods wil. Dit was extreem afvallig, dus het is geen verassing dat Kepler zijn theorie in de afzondering van zijn laboratorium uitwerkte.

Pythagoras stelde als eerste vast dat de hoogte van een muzieknoot in verhouding is met de lengte van de snaar die hem voortbrengt, en dat intervallen tussen harmonieuze geluidsfrequenties simpele getalsverhouding vormen. Kepler werd geïntrigeerd door dit idee en zocht naar een rationele verklaring. Hij gebruikte de term ‘harmonie’niet als verwijzing naar de muzikale definitie, maar als een breder begrip at zowel de beweging van hemelse als aardse lichamen omvatte.

Kepler ontdekte fysieke harmonie in planetaire bewegingen. Hij zag het verschil tussen de maximale en minimale hoeksnelheid van een planeet in zijn baan in de buurt komt van een harmonische verhouding . Zo heeft de maximale hoeksnelheid van de aarde gemeten vanaf de zon een afwijking van een halve toon. Johannes Kepler ging in Harmonices Mundi een stap verder met de symbolische vibraties en mystieke muziek van de hemellichamen.