De hobbits van flores
De hobbits van flores
De hobbits van flores

De hobbits van flores

Wie waren deze kleine mensen?

In 2004 ontdekten archeologen in een grot op het indonesische eiland Flores de skeletten van mensen die, eenmaal volgroeid, niet veel groter zijn geweest dan 1 meter. Ze hadden een hersenomvang van slechts de grootte van een appel, opvallend grote voeten en een primitief polsgewricht. Deze anatomische verschillen met de moderne mens waren voor de ontdekkers kenmerkend genoeg om te spreken van een nieuwe mensensoort, de Homo floresiensis.

Het team dat de vondst had gedaan, gaf als mogelijke verklaring dat de hobbits afstammen van de Homo erectus. Een niet onaannemelijke suggestie wanneer we ons realiseren dat het oudst bekende skelet van een Homo erectus eind negentiende eeuw was aangetroffen op Java, een eiland dat slechts enkele honderden kilometers ten westen van Flores ligt. Maar hoe zit het dan met het verschil in grootte? De Homo erectus was aanzienlijk groter en robuuster dan de moderne mens, dus al helemaal dan de dwergachtige hobbits. De ontdekkers gaven als verklaring voor de geringe grootte van de hobbits dat er sprake was geweest van eilanddwerggroei, een biologisch fenomeen waarbij een populatie die zich op een eiland als soort verder ontwikkelt, kleiner van bouw wordt in reactie op de beperkte hoeveelheid voedselbronnen binnen een afgesloten ecosysteem. De ontdekking op dezelfde vindplaats van een uitgestorven dwergolifantensoort maakt deze theorie nog aannemelijker.

In de grot zijn ook stenen werktuigen gevonden die vermoedelijk werden gebruikt voor het doden en het villen van dwergolifanten. Vergelijkbare werktuigen die elders op Flores zijn aangetroffen, konden gedateerd worden en zijn naar schatting 1 miljoen jaar oud. Dit lijkt een volgend bewijs voor de theorie dat de Hobbit afstamt van de Homo erectus, maar geeft ook aanleiding tot een volgend raadsel. Hoe hebben de hobbits met hun kleine hersenen deze werktuigen kunnen vervaardigen en hanteren?

De hobbits van Flores stellen ons voor nog een ander, even intrigerend mysterie. De vondsten tot nu toe duiden erop dat de Florensmens omstreeks 12.000 jaar geleden is uitgestorven, vlak voor de komst van de moderne mens naar het eiland of ten gevolge van zijn komst. Er zijn echter ook wetenschappers die niet uitsluiten dat hij pas later is uitgestorven. Een scenario dus waarbij hobbits en moderne mensen tegelijk op het eiland hebben geleefd en er dus ook, in meerdere of mindere mate, contact tussen beiden moet zijn geweest. Volgens de verhalen van de Nage heeft het kleine volkje tot in de moderne tijd overleefd, mogelijk zelfs tot in de negentiende eeuw. Dat bewijs hiervoor ontbreekt, is geen reden om dat volledig van de hand te wijzen. Uiteindelijk bleken de verhalen over het bestaan van het kleine volk ook te kloppen.