De dood van Toetanchamon
De dood van Toetanchamon

De dood van Toetanchamon

De enige verdedigbare uitspraak is dan ook dat de doodsoorzaak onbekend is.

Door de ontdekking in 1922 van het graf van Toetanchamon door de Britse archeoloog Howard Carter kwam een van de minst bekende farao’s van het oude Egypte plotsklaps volop in de schijnwerpers te staan. In tegenstelling tot alle andere bekende koningsgraven was Toetanchamon graf niet geplunderd in de oudheid, waardoor het zich ten tijde van zijn ontdekking in vrijwel ongeschonden staat bevond. De voorwerpen die in het graf zijn aangetroffen, waaronder massief gouden dodenmasker, zijn ondergebracht in het Egyptische Museum. Aan het gebalsemde lichaam werd in eerste instantie weinig aandacht besteed. Zelfs toen de mummie uiteindelijk door het archeologische team van zijn windsel werd ontdaan, ging de aandacht meer uit naar de amuletten en sieraden die zowel op het lichaam als tussen de windsels werden aangetroffen dan naar het dode lichaam zelf. Het gevolg hiervan was dat het lichaam zodanig beschadigd is geraakt dat bij de autopsie die later plaatsvond, niet meer was vast te stellen wat de doodsoorzaak is geweest.

Toen in 1968 rontgenfoto’s van het lichaam werden gemaakt, kwam een donkere vlek op de schedelbasis aan het licht en bleken zich in de schedel twee botsplinters te bevinden. Sommigen zagen hierin een bewijs dat Toetanchamon was vermoord door een klap met een stomp voorwerp op zijn achterhoofd. Deze interpretatie heeft tot de wildste speculaties geleid over wie voor deze doodsklap verantwoordelijk zou zijn geweest. De beschuldigende vinger werd uitgestoken naar de twee mensen die het meest van zijn dood profiteerden: Ay, een van de belangrijkste adviseurs van Toetanchamon, die hem als farao opvolgde, en Horemheb, die aan het hoofd stond van het leger en na Ay tot farao werd gekroond. Voor een veroordeling van een van beiden is echter wel wat meer bewijs nodig.

Als een jong iemand sterf, zoals bij Toetanchamon het geval lijkt te zijn geweest, zijn er eigenlijk maar twee mogelijkheden: hij stierft ten gevolge van een ongeluk of hij werd vermoord. Om te beginnen wijst niets erop dat er opzettelijk een klap zou zijn toegebracht. Ook op basis van de CT-scan en de DNA-analyse is niet met zekerheid te zeggen wat de doodsoorzaak is geweest. De enige verdedigbare uitspraak is dan ook dat de doodsoorzaak onbekend is. Moord ligt niet het meest voor de hand, maar kan ook niet helemaal worden uitgesloten. Mischien werd Toetanchamon wel uit zijn strijdwagen geduwd, precies op het pad van een aanstromend nijlpaard, in plaats van dat hij zelf is gevallen. Ook als hij wel zou zijn vermoord, is er geen doorslaggevend bewijs dat de twee hoofdverdachten, Ay en Horemheb, daarbij betrokken zijn geweest. Dat zij profiteerden van zijn dood, kan voor beiden een motief zijn geweest, maar voor hetzelfde geld waren zij hun jonge koning volledig toegewijd en volkomen ontdaan over diens voortijdige dood. Hoe graag we het ook willen weten, na bijna 3500 jaar is er gewoonweg te veel tijd verstreken om met absolute zekerheid te kunnen zeggen wat de doodsoorzaak van Toetanchamon is geweest.