Christiaan Huygens

Christiaan Huygens

Zijn sleutelgedachte over het gedrag van licht ging tegen Isaac Newton in en is lang genegeerd

Christiaan Huygens 1629-1695

Christiaan Huygens uit Den Haag wordt wel gezien als de op een na belangrijkste natuurwetenschapper van de 17de eeuw. Hij was de zoon van de diplomaat en schrijver Constantijn Huygens en kwam al vroeg in aanraking met bekende personen als René Descartes, een huisvriend. Helaas voor hem stond een van zijn sleutelgedachten over het gedrag van licht diametraal tegenover de oorspronkelijke theorie van Isaac Newton. Als gevolg hiervan werd de theorie van Huygens meer dan een eeuw lang grotendeels genegeerd. Zijn verrichtingen op het gebied van de tijdmeting sloegen echter onmiddellijk aan, zodat de natuurwetenschap een voortgang kon boeken die anders nooit mogelijk was geweest.

Tegen Newton in

Isaac Newton formuleerde een deeltjestheorie over het licht. Hij meende dat het bestond uit ‘lichaampjes’. Dit standpunt vatte hij samen in zijn werk Opticks uit 1704, maar het was al tientallen jaren zijn mening. Hij was zeer gebeten op ieder die het hier niet mee eens was, zoals Leibniz en Robert Hooke (1635-1703) – die de denkbeelden van Huygens deelden – zouden ondervinden. Huygens meende dat licht zich gedroeg als een soort golf, op een manier die bekendstaat als de ‘Constructie van Huygens,’ die hij uitwerkte in Traité de la lumière uit 1690 (al had hij de gedachte al geuit in 1678). Zijn theorie verklaarde op veel bevredigender wijze de breking en weerkaatsing van licht en voorspelde correct dat licht zich langzamer zou voortplanten in een dichtere stof. Hoewel de moderne gedachte is dat licht zowel golf- als deeltjesgedrag kan vertonen, afhankelijk van de situatie, zou de theorie van Huygens na de herontdekking ervan door de Engelsman Thomas Young (1773-1829) in de 19de eeuw de meer algemeen aanvaarde versie worden. De dominantie van Isaac Newton was zo groot geweest dat de theorieën van Huygens de hele 18de eeuw totaal waren genegeerd en ook in de tijd van Young nog op grote weerstand stuitten.

Het slingeruurwerk

doordat een slinger die een cirkelboog volgde, geen perfecte slingerbeweging maakte en daarom eigenlijk een cycloïdische boog moest volgen. Door deze ontdekking kon hij het eerste goed werkende slingeruurwerk ontwerpen. In 1657 was het ook daadwerkelijk vervaardigd en in 1658 verkondigde hij zijn vondst aan de wereld in zijn boek Horologium ofwel Het uurwerk. Deze uitvinding was van onschatbaar belang voor de vooruitgang van de natuurkunde, want zonder een nauwkeurige methode om de tijd te meten zou het wetenschappelijk onderzoek de komende eeuwen ernstig gehandicapt geweest zijn. Huygens ondersteunde zijn praktijkvondsten met een wiskundige verklaring van het slingeruurwerk in Horologium oscillatorium ofwel Het slingeruurwerk (1673). Het werk bevatte een aantal dynamische verklaringen en was een voorloper van de eerste wet van Newton, de Wet van de Traagheid, die stelt: een voorwerp dat zich in een rechte lijn voortbeweegt, zal zich zo oneindig voortbewegen tot het een andere kracht tegenkomt.
Huygens werkte samen met Leibniz, die hij steunde tijdens diens controverse met Isaac Newton over de wet van de zwaartekracht. Desondanks, en ondanks de mening van Huygens dat de theorie van de zwaartekracht niet compleet was zonder mechanische verklaring, was Newton een groot bewonderaar van de Nederlander.

Astronomie en licht

Behalve een vooraanstaand natuurkundige was Christiaan Huygens ook een gedreven astronoom, die belangrijke bijdragen heeft geleverd op dit terrein. Hij ontwierp een sterk verbeterde telescoop en deed met behulp daarvan enkele vondsten, zoals de ontdekking van de grootste maan van Saturnus, Titan, in 1655. Ook nam hij de ringen van Saturnus waar, die hij nauwkeurig beschreef en correct verklaarde. Huygens hypothese dat licht zich als golf gedraagt, werd in zijn tijd grotendeels genegeerd, aangezien ze in tegenspraak was met de theorie van Newton dat licht een deeltjesstructuur had. Huygens was in 1666 een van de oprichters van de Franse Académie des Sciences en ontving daarvan een zeer ruim pensioen.

1655 Huygens ontdekt Titan, de grootste maan van Saturnus. 1657 Maakt een uurwerk naar eigen baanbrekend ontwerp. 1658 Horologium (Het uurwerk) gepubliceerd. 1673 Horologium oscillatorium (Het slingeruurwerk) gepubliceerd. 1690 Traité de la lumière (Verhandeling over het licht) gepubliceerd.

Author: Y Comak