Charles Darwin

Charles Darwin

De ontdekker van de eerste hoofdwet van de thermodynamica was bierbrouwer van beroep

Charles Darwin 1809-1881

De kiem voor Darwins prestaties werd gelegd tijdens expeditie van de Beagle (1831-1836), die delen van de kustlijn van Zuid-Amerika en eilanden in de Grote Oceaan in kaart moest brengen. Darwin, die in die tijd theologie studeerde, was steeds geïnteresseerder geraakt in biologie en had de botanicus John Henslow overgehaald hem voor te dragen voor de post van onbezoldigd natuuronderzoeker op de reis van de Beagle. Hij wilde zijn studie dus opgeven. Zijn vader en de kapitein van het schip, Robert FitzRoy, gaven eerst geen toestemming, maar uiteindelijk lieten ze hem toch deelnemen.

De galapagoseilanden

Tijdens zijn reis deed Darwin een groot aantal geologische en biologische waarnemingen, maar vooral de Galápagoseilanden maakten indruk op hem. De tien eilanden liggen relatief geïsoleerd, zelfs ten opzichte van elkaar, zodat Darwin ze goed met elkaar kon vergelijken. Hij constateerde dat de eilanden veel soorten flora en fauna gemeenschappelijk hadden, maar dat er binnen een bepaalde soort van eiland tot eiland ook duidelijke variaties voorkwamen. Een van zijn bekendste waarnemingen was de aanwezigheid van veertien typen vink op de eilanden, die vooral wat snavel betreft van elkaar verschilden. Elk type snavel leek steeds het beste aangepast aan de gebruikelijke voedselbron, zoals zaden, insecten of vis. In de jaren na zijn observaties dacht Darwin na over de oorzaak van de variaties bij de vinken en andere planten en dieren. Hij vermoedde dat de verschillende vogeltypen afstamden van één enkele soort voorouders en niet onafhankelijk van elkaar waren ontstaan. Hiermee sloot hij aan bij het al enige tijd bestaande, maar niet algemeen geaccepteerde idee dat er evolutie bestond. Darwin zocht een verklaring voor het verschijnsel evolutie. Hij werd daarbij sterk beïnvloed door An Essay on the Principle of Population van Thomas Malthus (1798), dat hij in 1838 las. Het werk van Malthus ging over overbevolking en de hongersnood die daarvan het gevolg zou zijn en de mogelijke strijd om voedsel die dan zou plaatsvinden. Darwin begreep dat dit principe ook kon worden toegepast op de dierenwereld, waar alleen die dieren zouden overleven die het beste aan hun omgeving waren aangepast om voedsel te verzamelen. De dieren die de strijd verloren, zouden uitsterven, en de karakteristieken van de succesvolle dieren, die aanvankelijk door toeval waren ontstaan, zouden worden overgedragen op de volgende generaties. Naarmate de omgeving veranderde en de dieren zich verspreidden, zouden de succescriteria veranderen, met als resultaat dat er variaties ontstonden binnen één soort, zoals bij de vinken. Uiteindelijk zouden er ook nieuwe soorten ontstaan.

Een aanval op god

Darwins hypothese betekende echter een aantasting van het algemeen geaccepteerde bijbelse beeld van de mens als heerser over de aarde en naar Gods evenbeeld geschapen. Darwin suggereerde impliciet dat de mens in de loop van duizenden jaren door toeval was geëvolueerd. Terecht verwachtte hij verzet tegen zijn ideeën, met name van religieuze zijde. Daarom hield hij zijn theorieën twintig jaar voor zich, terwijl hij aanvullend materiaal verzamelde om ze te ” onderbouwen. In 1858 ging hij ten slotte tot bekendmaking over. Dat deed hij samen met Alfred Russell Wallace (1823-1913), die onafhankelijk van Darwin tot vergelijkbare ideeën was gekomen. Ze stemden ermee in hun hypothesen te laten presenteren aan de Linnean Society. In 1859 liet Darwin deze presentatie volgen door een gedetailleerd boek, waarin hij het bewijsmateriaal had verwerkt dat hij in de afgelopen decennia had verzameld. Dit was het opzienbarende On the Origin of Species by Means of Natura! Selection. Het verwachte tumult barstte los en een heftig debat volgde, maar Darwin had inmiddels al een aantal medestanders, zoals Thomas Huxley die Darwins ideeën fel verdedigde. Hierdoor kreeg Darwin de gelegenheid de verdere implicaties van zijn hypothese uit te werken, onder meer in The Descent of Man (1871), dat de evolutie van de mens uit andere soorten behandelt.

Het erfgoed van Darwin

Het duurde een tijd voor Darwins theorieën algemeen werden geaccepteerd (en zelfs tegenwoordig zijn er nog tegenstanders), omdat ze botsten met alle eerdere ideeën over wat het betekende mens te zijn. Als zoveel wetenschappers kreeg hij te maken met felle weerstand van kerkelijke zijde, waar de zekerheid van een heilige tekst werd verkozen boven de onzekerheid van observaties en experimenten. Het idee van evolutie door natuurlijke selectie vormt echter de kern van de moderne biologie. De man die zijn vader had teleurgesteld door zijn gebrek aan academische belangstelling, gooide een heel academisch terrein overhoop.

1831-1836 Darwin vaart als onbezoldigd natuuronderzoeker mee aan boord van de Beagle. 1859 Publiceert The Origin of Species. 1871 Publiceert The Descent af Man. 1881 Overlijdt; wordt begraven in Westminster Abbey.

Author: Y Comak