Alan Turing

Alan Turing

On computable numbers van Turing is het begin van het computertijdperk

Alan Turing 1912-1954

Alan Turing, de visionaire wetenschapper wiens naam voor altijd onlosmakelijk verbonden zal zijn met de computer, was eerst en vooral een uitnemend wiskundige. Als reactie op het `onvolledigheidstheorema’ van Kurt Giidel (1906-1978) ontwierp Turing een hypothetische computer als hulpmiddel voor de berekeningen die nodig waren om tot een oplossing te komen. In 1937 publiceerde hij de verhandeling On computable numbers, wat kan worden beschouwd als het moment waarop het moderne computertijdperk is begonnen.

De turingmachine

Hij beschreef tot in detail het ontwerp van de `Turingmachine’, een computer die aan de basis stond van de latere digitale computers. Hij beschikte over alles wat fundamenteel is voor moderne computers, zoals de mogelijkheid om data te lezen, te schrijven en uit te wissen, een geheugen om data in op te slaan, een centrale processor en het concept van een programma dat ontstaat door een reeks wiskundige instructies. Dit apparaat is nooit werkelijk gebouwd, maar er valt iets voor te zeggen dat het sinds de jaren vijftig in een steeds weer verbeterde vorm in massaproductie is genomen.

Het kraken van Enigma

In de Tweede Wereldoorlog werd Turing gevraagd om de algoritmen achter de Duitse ‘Enigma’-code op te lossen. Dit was een code die door alle afdelingen van de Duitse krijgsmacht werd gebruikt, maar door de marine in een uitzonderlijk complexe vorm. Pas toen Enigma gekraakt was en de Geallieerden de bewegingen van de Duitse onderzeeërs konden volgen, was de slag om de Atlantische Oceaan eindelijk gewonnen. Turing was onmisbaar bij het breken van deze code (waarbij ook een primitieve computer genaamd ‘Bombe’ betrokken was). Zo werd het leven van duizenden geallieerde zeelieden gered die nu weg konden varen van opgespoorde onderzeeërs.

Van theorie naar praktijk

Na de oorlog keerde Turing zich af van de theoretische wiskunde en wendde zijn vaardigheden aan voor de beginnende computerindustrie. Hij ging werken voor het National Physical Laboratory en was betrokken bij de constructie van de ‘Automated Computer Engine’ (ACE), een vroege digitale computer. In 1948 werkte hij voor de Universiteit van Manchester aan de ‘Manchester Automatic Digital Machine’ (MADAM), in die tijd de computer met het grootste geheugen ter wereld. Behalve dat hij betrokken was bij de fysieke bouw van de machines, gebruikte hij ook zijn wiskundige kennis voor de ontwikkeling van de eerste computertalen.

De turingtest

Turing twijfelde er niet aan dat de computers niet alleen een steeds grotere rol zouden spelen in het leven van de mensen, maar was er ook van overtuigd dat ze uiteindelijk een zodanig niveau van verfijning zouden bereiken dat ze net als mensen konden ‘denken’. Om dit toekomstige tijdstip te kunnen berekenen ontwikkelde hij een test, waarover hij in 1950 schreef in Computing machinery and intelligence. Hierin werd de `Turingtest’ voorgesteld, waarbij een toekomstige computeroperator een vraag zou stellen aan een mens en aan de ‘intelligente’ computer. Indien de operator aan de hand van de antwoorden geen onderscheid kon maken tussen mens en computer, was de computer voor zijn test geslaagd. Turing meende dat het tegen het jaar 2000 zo ver zou zijn, een beetje aan de vroege kant. De test speelt nog steeds een rol bij de discussie over kunstmatige intelligentie.

Een ongelukkig einde

Helaas heeft Turing niet mee kunnen maken hoe snel zijn voorspellingen de werkelijkheid zouden benaderen, zeker na de spectaculaire omwenteling die teweeg werd gebracht door de groeiende populariteit van de transistor en, later, van de siliciumchip. Men neemt aan dat hij zelfmoord heeft gepleegd kort nadat hij was veroordeeld wegens homoseksuele handelingen, wat toen in Groot-Brittannië nog strafbaar was.

Pionier van de computerwetenschap

Van de vele bepalende gebeurtenissen in de 20ste eeuw die ons leven hebben veranderd, moet de komst van de digitale computer wel een van de belangrijkste zijn. Charles Babbage (1791-1871) had al eerder primitieve mechanische computermodellen ontworpen, zijn Difference Engines. Hoewel de uiteindelijke ontwikkeling van de computerindustrie te danken is aan de inspanningen van velen, moet Alan Turing toch worden gezien als de man die in de beginfase daarvan meer heeft gepresteerd dan enig ander.

1931 Turing studeert af aan King’s College, Cambridge. 1937 Beschrijft de `Turingmachine’, een hypothetische computer. 1939 Keert van Princeton University terug naar Engeland om in Bletchley Park te werken aan het breken van codes. 1940 Creëert de Tombe’, die de Duitse Enigma-code kan ontcijferen.

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.