AJAX Griekse held in de Trojaanse oorlog

AJAX Griekse held in de Trojaanse oorlog

In Homerus’ Ilias treden twee helden met de naam Ajax op, die beiden meevechten aan de Griekse kant. De belangrijkste van hen, ook wel ‘de grote Ajax’ genoemd, was een zoon van Telamon van Salamis. Na Achilles was hij de geduchtste Griekse held in de Trojaanse oorlog. Hij wordt beschreven als een zwijgzaam en moedig mens, een man uit één stuk. Hij verrichtte menige heldendaden in de strijd. Zo slaagde hij er bijna in de grote Trojaanse held Hector in een tweegevecht te doden. Vaak schoot hij gewonde strijdmakkers te hulp. Zo werd Odysseus eens door hem ontzet, nadat hij in een gevecht tegen een Trojaanse overmacht gewond was geraakt. Toen Achilles boezemvriend Patroclus door Hector was gedood. Bedekte Ajax zijn lijk met zijn grote schild. En toen later de grote Achilles door een pijl van Paris was gesneuveld, was het Ajax die de dode held en zijn wapenrusting van het slagveld afvoerde. Deze laatste gebeurtenis vormde de directe aanleiding tot zijn einde.

Want onder de Griekse helden ontstond een conflict over de vraag wie aanspraak mocht maken op Achilles ‘kostbare, door Hephaistos persoonlijk gesmede wapenrusting. Odysseus werd de gelukkige. Ajax voelde zich door deze beslissing zo tekort gedaan, dat hij een nachtelijke aanval op zijn eigen kameraden beraamde. De godin Athena sloeg hem echter met waanzin en in plaats van zijn gehate concurrenten doodde Ajax alleen een kudde schapen. De volgende dag kwam hij weer bij zijn zinnen, maar de schande werd hem te veel en hij stortte zich in zijn zwaard. Hoewel er deze versie, die door de tragedieschrijver Sophocles in zijn drama Ajax werd uitgewerkt, de meest gangbare.

De andere Ajax die in de Ilias optreedt, de ‘kleine Ajax’, was een zoon van Oileus. Hij blonk uit door zijn snelheid en zijn vaardigheid in het speerwerpen. Anders dan zijn grote naamgenot was hij een hooghartig man, die in het bijzonder gebeten was op Athena. Na de inname van Troje haalde hij zich de toorn van deze godin op het lijf door de Trojaanse prinses Cassandra, die haar toevlucht had gezocht bij het heiligdom van Athena, daar weg te sleuren en te verkrachten. Bij het begaan van deze afschuwelijke misdaad wierp hij bovendien het afgodsbeeld van de godin omver. De andere Grieken straften hem hiervoor niet, al betoonde met name Odysseus een speciale beschermeling van Athena, zich daarvan wel een voorstander. De diepgekrenkte Athena, die tijdens de Trojaanse oorlog door de Grieken steeds uit alle macht had gesteund, vroeg nu haar vader Zeus de Grieken op hun thuisreis met een hevige storm te teisteren. Zo geschiedde, en Athena zelfs bracht met een bliksemschicht Ajax’ schip tot zinken.

Ajax wist nog zwemmend te ontkomen, maar verdronk door toedoen van Poseidon. De naam Ajax is, de wandaden van de kleine Ajax ten spijt, verbonden gebleven aan kracht, moed en nobelheid.

Author: Y Comak